Overzicht

Zwarte Piet: de buzz rond een eindeloos debat

Opnieuw ligt dit jaar de discussie omtrent Zwarte Piet als een grijze sluier over het Sinterklaasfeest. De stoomboot afhouden is er niet bij: je bent vóór of tegen de zwarte knecht. Is Zwarte Piet onmisbaar voor het Sinterklaasfeest? Of krijgt de volgende generatie haar pepernoten in de handen gedrukt door clowns-, kaas- en roetpieten? Clipit analyseerde de berichtgeving rondom Zwarte Piet in de periode van 1 oktober tot 6 december.

De cijfers

Dat Zwarte Piet een hot topic is, is niemand ontgaan. Maar liefst 201.222 berichten werden de afgelopen maanden aan het hulpje van Sinterklaas gewijd, met een totale PR-waarde van bijna 43 miljoen euro. De berichtgeving was slechts in 19% van de gevallen positief, ten opzichte van 29% negativiteit. Ruim 70% van alle Zwate Piet-berichten betrof tweets.

De tweet met de hoogste PR-waarde kwam – opvallend genoeg – van hackerscollectief Anonymous met een bedrag van maar liefst €167.334.

Piet schiet te hulp

Op zaterdag 21 november ontstaat een kleine piek in de (positieve) berichtgeving. Op deze dag redden een stel knechten van Sinterklaas namelijk een oude vrouw die met haar auto te water was geraakt in Hoogezand.

Omstreden decoratie

Op 25 november is juist een negatieve piek zichtbaar in de berichtgeving rond Zwarte Piet. Op deze dag deed Hema aangifte van bedreiging. In een filiaal in Nijverdal hingen nog ‘oude’ Piet-decoraties, terwijl de keten eerder had aangegeven alleen nog alternatieve Pieten te gaan gebruiken. De vrouw die Hema hierop attent maakte via Facebook, kreeg online de wind van voren van Zwarte Piet-aanhangers, waarna ook medewerkers van Hema werden bedreigd.

Dit voorval spreekt boekdelen over de gespannen sfeer die om de discussie heerst.

‘Dirty little secret’

Ook op 30 november ziet het aantal berichten een uitschieter naar boven. Op deze dag komt de 15 minuten durende CNN-documentaire ‘Blackface’ van Roger Ross Williams uit. Hierin wordt Zwarte Piet omgedoopt tot het dirty little secret van Nederland. Williams hoopt op heftige reacties vanuit het buitenland zodat de internationale druk op Nederland toeneemt.

Aan tafel bij Humberto Tan in RTL Late Night vertelt de documentairemaker naar aanleiding van Blackface duizenden haatmails en zelfs doodsbedreigingen te hebben ontvangen. De uitzending kwam ook Tan op gemengde reacties te staan. Uit beide kampen, getuige een open brief aan de presentator.

Zwarte Piet: slaaf of niet?

Pro-Pieten keren zich op social media tegen de koppeling van Zwarte Piet aan het slavernijverleden van Nederland. Zwarte Piet is volgens hen gebaseerd op de Moren, een historisch volk dat Noord-Afrika en delen van Europa bezette vóór de Europese kolonisatie. De Moren ontvoerden Europeanen naar Spanje om hen van daaruit naar Noord-Afrika te brengen en als slaaf te verkopen. Jaren later zou men deze angst zijn gaan gebruiken om kinderen het hele jaar braaf te houden; anders gingen ze in de zak mee naar Spanje.

Wild Geraas

Vorig jaar al kondigde Arnold-Jan Scheer de documentaire ‘Wild Geraas’ aan, naar aanleiding van de discussie over de precieze achtergrond van Piet. Nadat deze bij verschillende omroepen geweigerd werd, heeft GeenStijl nu plannen om de documentaire uit te brengen. Wordt vervolgd?

Terugkerende woorden

Een keyword analyse laat zien welke sleutelwoorden de berichtgeving bevat. Hieronder vind je zo’n analyse omtrent Zwarte Piet.

Een opvallend keyword in het rijtje is ‘Antwerpen’. Onze zuiderburen zijn al iets verder in het aanpassen van het uiterlijk van Zwarte Piet. Zo waren er bij de intocht in de havenstad enkel ‘verfijnde’ Pieten aanwezig. Minder zwart en zonder oorbellen, rode lippen of kroeshaar. Dit zorgde voor een enorme buzz op social media.

Alternatieve Pieten

In Nederland zijn in een poging tot consensus tussen voor- en tegenstanders ook al verschillende ‘alternatieve Pieten’ de revue gepasseerd. Wie herinnert zich niet de Kaaspieten en Stroopwafelpieten die vorig jaar bij de intocht in Gouda hun zwarte makkers vergezelden? In navolging van de alternatief gekleurde Pietermannen in Gouda kwam het Sinterklaasjournaal vorig jaar met de Regenboogpiet en Clownspiet op de proppen.

‘Wandelende smarties’

Frits Booy, deskundige van het Nationaal Sint Nicolaas Comité en bedenker van de ‘Roetpiet’ heeft een duidelijke mening over de alternatieve knechten: ‘Met dat soort Pieten verwordt dat prachtige Sinterklaasfeest tot een carnavaleske fuif met wandelende smarties.

Ook de bevolking was niet te spreken over de alternatievelingen: dit jaar werden ze – met uitzondering van de Roetpiet – bijna nergens meer gespot volgens GeenStijl.

Debatmoe

Veel Nederlanders zijn de Zwarte Piet-discussie beu. Sinds vorig jaar is deze zó aanwezig dat de feestelijke sfeer bijna overstemd wordt door het gekift tussen pro-Pieten en anti-Pieten. Op social media laat men weten moe te worden van het hele circus. Typerend: in Eindhoven werd een publiek debat over Zwarte Piet afgelast omdat slechts één persoon zich had aangemeld.

Tot volgend jaar

Intussen heeft de Sint ons land weer stilletjes verlaten. De buzz rondom pakjesavond was minder groot dan verwacht, waaruit geconcludeerd kan worden dat men zich op de avond waar Sinterklaas écht om draait minder bezig hield met het maatschappelijk (on)belang van Zwarte Piet.

De Zwarte Pieten-discussie bedaart en zal bij de meerderheid tijdelijk in vergetelheid raken. Volgend jaar wordt het debat echter nieuw leven ingeblazen en is de samenleving dus weer in twee kampen verdeeld. We kunnen slechts hopen dat dit in 2016 gepaard gaat met meer wederzijds respect.

Dat men wel degelijk in staat is respectvol met elkaar om te gaan bleek bij de intocht in Meppel toen de – zelf uitgeroepen – ‘nieuwe’ Sinterklaas met een brede glimlach zijn collega de hand schudde. Het kan dus wel!

Gratis PR-check

Benieuwd wat er over jou wordt geschreven in de media?

Wil jij op de hoogte blijven?

Meld je aan voor onze Nieuwsbrief